Đám cưới người Dao Sơn Đầu

Trong chuyến đi tìm hiểu về miền đất mà người Dao Sơn Đầu sinh sống tại xã Nậm Lành huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái, tôi có dịp biết thêm về phong tục cưới hỏi cũng như tục sơn đầu độc đáo của đồng bào người Dao nơi đây.

Theo như người già và các thầy cúng kể lại chuyện ngày xưa, đúng ngày mùng một hàng tháng, phụ nữ Dao chải tóc bằng sáp ong. Khi chải xong họ cuộn lại đến giữa hoặc cuối tháng mới rũ ra chải lại một lần. Mỗi lần như vậy, họ choàng lên mái tóc một tấm vải lanh nhuộm chàm, tạo thành hình dáng rất khéo léo, cuộn uốn như sừng. Vì vậy, có thời gian người Dao nơi này được gọi là Dao Sơn Đầu, Dao Sừng.

Hoà cùng hơi thở của cuộc sống đương đại, những nét văn hoá truyền thống của người Dao Sơn Đầu trong nghi lễ cưới hỏi vẫn hàm chứa những lớp trầm tích đậm đà về bản sắc, lịch sử từ lâu đời.

Lễ cưới người Dao Sơn Đầu diễn ra trong hai ngày. Ngày đầu tiên là nghi thức nộp lễ vật theo lệ xưa phía nhà trai sẽ mang 100kg thịt lợn, 20kg gà, 60 lít rượu, ô mới và chăn bông, hai chỉ vàng, vòng bạc cùng một số vật dụng khác để thực hiện nghi lễ xin dâu. Đoàn nhà trai sang sắp xếp lễ vật và ở lại mổ lợn gà, chế biến các món ăn theo yêu cầu của bên gia đình nhà gái. Sau đó phía nhà trai ở lại nhà gái một đêm để giao lưu, bàn bạc những việc trọng đại của hai bên gia đình.

Ngày thứ hai sau khi thầy mo làm lễ cúng trình báo tổ tiên để cô dâu về nhà chồng gặp nhiều may mắn trong cuộc sống, gia đình nhà gái sẽ chuẩn bị một mâm cỗ mời đoàn nhà trai ăn uống rồi làm thủ tục xin dâu.

Nét độc đáo và rất riêng của người Dao Sơn Đầu là người họ hàng bên mẹ của cô dâu sẽ túm váy cô dâu kéo ra ngoài để trao cho mẹ chồng. Cô dâu sau khi rời nhà bố mẹ đẻ phải sau một tuần trăng mới được quay về nhà.

Đoàn đón dâu khi về đến nhà chồng theo phong tục của người Dao cô dâu sẽ phải ngủ ở ngoài hiên đợi giờ tốt sẽ làm lễ nhập gia vào rạng sáng hôm sau. Người Dao Sơn Đầu quan niệm mọi điều tốt lành nhất đều bắt đầu ngay từ khi mặt trời còn chưa thức giấc. Theo cách chọn giờ của người Dao khi cô dâu vào nhà chính phải nằm trong khoảng 1 giờ đến 5 giờ sáng. Đó là khung giờ tốt nhất cho cô dâu và chú rể sau này.

Đến giờ vào nhà cô dâu sẽ phải chui qua váy của mẹ chồng để làm vía để khi về làm dâu sẽ không lấn át được mẹ chồng. Sau khi trải chiếu làm lễ bái đường thành kính tổ tiên cô dâu chú rể chính thức là vợ chồng.

Nậm Lành – Văn Chấn, 2017